Achtergrond van het rode vierkantje

Waarom nu?

Het rode vierkantje wordt gedragen door studenten, docenten en alle anderen binnen en buiten de universiteiten die het huidige universitaire systeem niet langer pikken.

Het rode vierkantje is een simpel, maar doeltreffend symbool. Het is heel herkenbaar, maar om het te maken is niets meer nodig dan een stukje vilt en een veiligheidsspeld. Inmiddels is gebleken dat het een goede manier is om het gesprek open te breken over datgeen wat er mis gaat in het Nederlandse hoger onderwijssysteem. Zo wordt het rode vierkant gebruikt om op te roepen tot een inclusieve, gedekoloniseerde universiteit, die op een democratische wijze bestuurd wordt. Ook spreekt het de Nederlandse overheid aan om te stoppen met de doelmatigheidskorting (lees: bezuiniging) van 183 miljoen op onderwijs en de teruglopende rijksbijdrage per student. De rijksbijdrage per student, het bedrag wat de overheid aan universiteiten geven om hun onderwijs te geven, is met 25% gedaald sinds 2002. Het rode vierkantje roept op tot verdere investeringen, binnen een systeem waarin universiteiten niet bestuurd worden als fabrieken die op hun kwantitatieve output beoordeeld worden. Ten slotte wordt het symbool gebruikt om op lokaal niveau bestuurders van universiteiten op hun verantwoordelijkheden aan te spreken en bijvoorbeeld specifieke bezuinigingen ongedaan te maken.

Geschiedenis

Het rode vierkantje is een symbool voor verzet en protest in het hoger onderwijs. Verzet tegen het rendementsdenken en bezuinigingen, het neoliberalisme, het gebrek aan inclusiviteit en diversiteit. De geschiedenis van het rode vierkantje als protestsymbool in het hoger onderwijs gaat terug naar protesten in Quebec (Canada) in 2004. In 2005 en 2012 deden hier tienduizenden studenten mee aan protestmarsen en stakingen, vanwege fikse bezuinigingen op studiebeurzen en verhogingen van het collegegeld. Dit leidde in 2012 zelfs tot protestmarsen met meer dan 200.000 deelnemers en bijna evengrote studentenstakingen, waardoor de verhogingen van het collegegeld uiteindelijk niet door gingen.

Later is het rode vierkantje in verschillende protesten teruggekomen. Zo ook in Amsterdam, in 2014 en 2015, bij protesten tegen bezuinigingen op de geesteswetenschappen en voor democratisering en decentralisering van het onderwijs. De vierkantjes waren alom aanwezig tijdens de bezettingen van het Bungehuis en Maagdenhuis en werden daarbuiten gedragen door hen die solidair waren met de eisen van de bezetters.